در فاصلهء بسيار نزديك به هرات ايجاد كرده است . يك لشكر ايرانى در حال حاضر همان قدرت و امكان تهاجم را به افغانستان دارد كه قادر است به سن - پطرزبورگ بتازد ، ولى آنچه افغانها و ايرانيها قادر نباشند لشكريان اروپائى از پايگاههائى مجهز با خطآهن قادر خواهند بود و مىتوان گفت كه فقط از سال 1885 به اين طرف نظريات انتقادى سابق نظامى دربارهء سيستان از اعتبار افتاده است . نظريات مساعد دربارهء بركت طبيعى آن - به نوحه‌سرائى آن عده از منقدين كه سيستان ( اين عبارت روزگارى راجع به سراسر ايران به كار رفته و صورت طعنه‌آميزى يافته است ) را شامل دو قسمت يكى بيابانى در زير آب و ديگرى روى آب شمرده‌اند بايد با دليل‌هاى تاريخى و حقايق فعلى پاسخ داد اگر رأى ايشان معتبر است پس چگونه اين ولايت از جهت حاصلخيزى سرشار و جمعيت بسيار و شهرهاى آباد سابقا مشهور بوده است ؟ حرف اين حضرات راجع به فرسخ‌ها آثار ويرانى كه بر سطح زمين ديده مىشود چيست ؟ در ايران حاصلخيزى فقط منوط به وجود آب است . در اينجا هم مثل ديگر نقاط ايران نه تنها آب به حد كافى هست كه نهرها را كه به اندازهء رودخانه وسيعى است و عدهء كثيرى مجارى و سدها را پر كند ، بلكه گاهى نيز آب اضافى به باتلاقها و درياچه‌ها برساند حال اجازه بدهيد عقيدهء شخص ناظرى را دربارهء حاصلخيزى آنجا شاهد بياورم . فريه در سال 1845 مىنويسد : « سيستان سرزمين هموارى است و گاهى در كنار و گوشه تپه‌هاى كوتاهى دارد يك سوم سطح زمين شن متحرك است دو سوم ديگر تركيبى از شن و خاك رس مىباشد كه براى زراعت خيلى مستعد و مناسب است . سيستان پوشيده از نيزار و درختان صق « 1 » ( طق ) و نهال گز و در بين آنها نيز چراگاه فراوان است ، و رسوبهاى سالانه بعد از طغيان هيرمند در حاصلخيزى آنجا تأثير عظيم دارد و شايد از ابتداى تاريخ اين وضع و حال آن سرزمين بوده است . به هر صورت تعداد خرابه‌ها در سواحل رودخانه سبب اين استنتاج مىگردد » « 2 » .

--> ( 1 ) - Saghe ( 2 ) - كتاب سفرى با كاروان .